अहिले विश्वभर फुटबलको महाकुम्भ अर्थात् विश्वकपको ज्वरो छ। नेपालमा पनि फुटबल प्रेमीहरू आफ्नो मनपर्ने टोलीको समर्थन गर्दै टिभी स्क्रिन अगाडि ९० मिनेटसम्म मन्त्रमुग्ध भएर बसिरहेका हुन्छन्। जस्तो कि तपाईंले image.png मा पनि मैदानको बीचमा ‘९० मिनेट’ लेखिएको देख्न सक्नुहुन्छ, यो समय फुटबलको पर्याय नै बनिसकेको छ।
तर, हरेक रोमाञ्चक खेल हेर्दै गर्दा के तपाईंको मनमा पनि यो प्रश्न उठेको छ— फुटबल किन ठीक ९० मिनेट (डेढ घण्टा) मात्र खेलिन्छ? किन १ घण्टा वा २ घण्टा खेलिँदैन?
यसको पछाडि कुनै वैज्ञानिक कारण वा शारीरिक विज्ञान नभई एउटा रोचक ऐतिहासिक सम्झौता लुकेको छ।
यस्तो छ १९औँ शताब्दीको इतिहास:
सुरुवाती दिनहरूमा जथाभावी समय: १९औँ शताब्दीको सुरुवाततिर जब फुटबलले आधुनिक रूप लिँदै थियो, तब खेलको कुनै निश्चित समय सीमा हुँदैन थियो। टोलीहरूले आफ्नो अनुकूलता र आपसी सहमतिमा कहिले १ घण्टा त कहिले २ घण्टासम्म खेल्ने गर्थे।
लन्डन र सेफिल्डबीचको विवाद: सन् १८६६ मा बेलायतको ‘लन्डन क्लब’ र ‘सेफिल्ड क्लब’ बीच एउटा ठूलो खेल आयोजना भयो। तर, खेल सुरु हुनुअघि समयलाई लिएर दुई टोलीबीच ठूलो विवाद उत्पन्न भयो। सेफिल्ड क्लब खेल पूरै १२० मिनेट (२ घण्टा) खेल्न चाहन्थ्यो भने लन्डन क्लब त्यो भन्दा निकै कम समय खेल्ने पक्षमा अडिग थियो।
मध्यमार्गी सम्झौता: विवाद लम्बिएपछि सुल्झाउन दुवै टोलीले बीचको बाटो रोजे। उनीहरूले १२० मिनेट पनि नभई र १ घण्टा पनि नभई ठीक ९० मिनेट खेल्ने सम्झौता गरे।
उत्कृष्ट नतिजा: यो ९० मिनेटको समय फुटबलको लागि एकदमै जादुयी र उपयुक्त सावित भयो। यस अवधिमा खेलाडीहरू धेरै थाकेनन्, उनीहरूले आफ्नो उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्न सके र खेल पनि अत्यन्तै प्रतिस्पर्धात्मक र रोमाञ्चक बन्यो।
आधिकारिक मान्यता कसरी पायो?
लन्डन र सेफिल्डबीचको उक्त सफल प्रयोगपछि ९० मिनेटको यो ढाँचा बेलायतमा निकै लोकप्रिय बन्न पुग्यो। विस्तारै अन्य क्लबहरूले पनि यही समयलाई अपनाउन थाले। अन्ततः, सन् १८९७ मा बेलायतको फुटबल एसोसिएसनले यसलाई आधिकारिक रूपमा ‘ल अफ द गेम’ (Laws of the Game) मा समावेश गर्यो।
त्यसयता, विश्वभर फुटबलको आधिकारिक समय ९० मिनेट नै कायम रहँदै आएको छ र आजसम्म पनि हामी त्यही १८६६ को ऐतिहासिक सम्झौताको ढाँचामा विश्वकप लगायतका खेलहरू हेरेर रमाइरहेका छौँ।
